In het Oostenrijkse Kaprun draaien ze al lang genoeg mee om te weten wat écht telt. Dus behandelen ze 'hun' gletsjer, de Kitzstenhorn, met ecologische zachtheid. WIj zijn immers maar een voetnoot in zijn bestaan. Of hoe skiën ook zalig zorgeloos kan zijn.
Het gebeurt niet vaak, maar nu en dan lacht het universum ons schaamteloos in het gezicht uit. Het wringt ons in een onmogelijke contradictie waardoor hoofd en hart recht tegenover elkaar staan en kiezen, verliezen is. Skiën is zo'n dilemma. Je doet het omdat je je batterijen wilt opladen door van 's morgens vroeg tot 's avonds laat één te zijn met de elementen die je trotseert, maar tegelijkertijd leveren die goede intenties heel wat vervuiling op. De rit naar het skigebied, de liften en gondels, om over de gevolgen van die massale bergtoeloop nog maar te zwijgen. Een stil besef dat zachtjes knarst bij elke skiër want, contradictie oh contradictie, net door te skiën word je natuurlijk vanzelf natuurfanaat. Je kunt de winters laten passeren zonder sneeuwvertier of een skioord uitkiezen waar ze zich bewust zijn van die moeilijke spreidstand. Kwestie van voortaan met een geruster gemoed de bergen af te sjezen. In het Oostenrijkse Kaprun, het kleinere broertje van Zell am See, doen ze precies dat en je krijgt er ook nog eens 100% sneeuwgarantie bij. Dubbel geluk dus. De ster van dit Alpengebied is immers de Kitzsteinhorn, hier lieflijk tot de Kitz afgekort. Deze gletsjerreus is goed voor 3.029 meter én winnaar van tal van eco-awards. Want precies door sinds jaar en dag skiënde toeristen te behagen, heeft Kaprun een mentaliteitsvoorsprong als het op ecologie aankomt. Bovendien is het respect voor de berg hier al net zo hoog als de berg zelf. 'Wij leven hier, zodra we wakker worden, zien we onze berg', zo vertelt Norbert Karlsböck, de directeur van de Kitzsteinhorn, 'En doordat we al sinds 1860 toeristen ontvangen, zijn we een gemeenschap die open staat voor nieuwe ideeën. Wij weten bovendien dat de berg regeert. Hij was hier voor ons en zal hier nog lang na ons zijn. Hij overleeft alles. Hij groeit, evolueert, leeft en tolereert ons. Wij zijn deel van de natuur, meer niet. En met dat besef komt een grote verantwoordelijkheid.
Om de Kitzsteinhorn zo min mogelijk te belasten, wordt nauw samengewerkt met het Salzburgse Instituut voor Ecologie en is de impact op het milieu de hoofdbekommernis bij elke beslissing. Bovendien is de Kitz een laboratorium voor vele internationale wetenschappelijke studies. De gondola's en liften functioneren op groene energie en het powerstation dat 's winters voor extra sneeuw zorgt, fungeert 's zomers als turbine waarbij het smeltende sneeuwwater elektriciteit oplevert. Snow in winter, power in summer. Met de Kitz Blend, een mix van zaden ontwikkeld op maat van de berg, wordt het gebied tijdens die korte zomer vierkante meter per vierkante meter wat groener. En doordat het nationale park Hohe Tauern aan het skigebied grenst, staan de neuzen van beide partners duidelijk in dezelfde ecologische richting. 'We delen onze expertise en we stimuleren onze skiërs om ook het natuurpark te ontdekken. Zo kweek je ecobewustzijn.' Maar genoeg gepalaverd, tijd om die reus zelf te ervaren. 'De meest bezochte plek is het panoramaplatform Top of Salzburg en ik ben er van overtuigd dat al wie daar staat voorgoed verandert. Wat je er te zien krijgt, heeft invloed op je psyche en je gezondheid.' Nu zijn we écht nieuwsgierig, want wie wil er geen heilzaam bad voor zijn psyche? Alleen jammer dat Heli, onze skigids van dienst, eerst wil zien wat we waard zijn op de latten. Tot mijn eigen verbazing - ik zal in mijn hart altijd een beetje een skikneusje blijven - gaat het verrassend goed. Zijn enige opmerking? 'Je zit te veel in je hoofd, volg gewoon je gevoel.' De komende dagen zal ik het mantragewijs blijven herhalen, ongetwijfeld ook niet echt de bedoeling ...
Om het panoramaplatform te bereiken, moet je ondergronds de berg door. Een lange gang, 360 meter, verbindt de skizijde van de Kitzsteinhorn met zijn natuurflank en brengt je ondertussen wat gletsjer- en natuurkennis bij. We leren dat de berg gemiddeld zo'n 1 mm per jaar groeit en we horen hoe zijn ingewanden grommen. 'Als je beseft dat de berg een levend organisme is, krijg je vanzelf respect', weet Heli. En dan zijn we er. Oog in oog met het eindeloze witte bergmassief dat voortdurend verandert en toch eeuwig hetzelde blijft en die andere klepper, de Glossglockner, 3.798 meter hoog en daarmee het hoogste exemplaar van Oostenrijk. Een panorama zo indrukwekkend dat je blijft staren en plots snap ik wat Herr Karlsböck bedoelde. Geconfronteerd met die overweldigend pure en onbezoedelde natuurpracht, raak je willens nillens overtuigd dat het wel goed komt met de wereld. Een mentale boost die lang nazindert en waar je, zo kan ik me voorstellen, snel verslaafd aan raakt.
In Kaprunerhof, onze uitvalsbasis opgetrokken uit streekmaterialen, wacht het menu dat we 's ochtends al besteld hadden. Een beetje wennen, maar eigenlijk bijzonder logisch. 'Zo vermijden we overschotten', vertelt Stefan. Het laat hem toe om bij de lokale boer, beenhouwer en fruitkweker te blijven kopen. 'Iets duurder, maar het is belangrijk om onze landbouw te steunen en ik wil weten wat we eten.' Vlees van Augut bijvoorbeeld, deze kleine familieboerderij met zicht op Zell am See telt tien melkkoeien, nog een bende alpenkoeien, wat kippen en genoeg fruitbomen om 40 verschillende confituren te produceren. Alles wordt hier zelf gemaakt en gekweekt en de dochter des huizes slacht de dieren ter plekke. De korte keten in de praktijk. 'Het boerenleven is hard, maar wij hebben een fijn, direct contact met onze klanten. Grote boerenbedrijven horen alleen gemekker over hun prijs die naar beneden moet.' Wat lager, in het centrum van Zell am See, hetzelfde verhaal bij Lederbekleidung Zant. Ook hier primeert kwaliteit. Tobias Zant is ondertussen de zevende generatie die gepassioneerd lederhosen maakt. Of een familiegeschiedenis van 200 jaar bepaald door handgemaakte lederen broeken op maat die winddicht zijn, zweet opnemen en je huid laten ademen. Zelfs Oostenrijkse hipsters hebben ze in hun kast hangen. In tweevoud, een alledaags exemplaar en een feestelijke variant. Een basic versie vergt vier dagen werk en kost zo'n €1.000, maar je hebt ze wel voor het leven. Dobberend in het zwevende zwembad van Tauern Spa, met Kitzsteinhornpanorama uiteraard, kun je alleen maar concluderen dat Kaprun zijn zaakjes goed geregeld heeft. Hier geen korte termijn winstbejag, wel doordacht inzetten op ecologie en kwaliteit. Of hoe oude ambachten gemixt met high tech-oplossingen samen het verschil kunnen maken.
